Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα εποχή εργασιακών σχέσεων, με τον νόμο «Δίκαιη Εργασία για Όλους» να προκαλεί βαθιές πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις. Η καθιέρωση της δυνατότητας 13ωρης ημερήσιας απασχόλησης από έναν εργοδότη, σε συνδυασμό με τη διεύρυνση των υπερωριών και τη ρητορική περί «ευελιξίας και ελευθερίας επιλογής», φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα που διχάζει: πρόκειται για μεταρρύθμιση που εκσυγχρονίζει την αγορά εργασίας ή για ένα ακόμη βήμα στην απορρύθμισή της; Οι υποστηρικτές μιλούν για αύξηση εισοδημάτων και νομιμοποίηση της πραγματικής εργασίας, ενώ οι επικριτές βλέπουν μια επικίνδυνη επιστροφή σε συνθήκες «προ-βιομηχανικής εποχής».
Μετά από έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις και δύο γενικές απεργίες, το νέο θεσμικό πλαίσιο για τα εργασιακά είναι πλέον νόμος του κράτους. Το νομοσχέδιο με τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους» εγκρίθηκε από τη Βουλή με 156 ψήφους υπέρ, των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας και δύο ανεξάρτητων, ενώ η αντιπολίτευση το καταψήφισε, με εξαίρεση τον ΣΥΡΙΖΑ που απείχε από την ψηφοφορία.
Η διάταξη που προκαλεί συζήτηση
Η πιο πολυσυζητημένη διάταξη του νέου νόμου αφορά τη δυνατότητα 13ωρης ημερήσιας απασχόλησης από έναν και μόνο εργοδότη. Το συγκεκριμένο όριο είχε θεσμοθετηθεί τον Σεπτέμβριο του 2023 αποκλειστικά για εργαζομένους με δύο ή περισσότερες θέσεις εργασίας, ωστόσο πλέον η ρύθμιση επεκτείνεται, επιτρέποντας την ίδια ευελιξία σε επιχειρήσεις με έναν εργοδότη. Το 8ωρο παραμένει το βασικό πλαίσιο αναφοράς, ενώ:
• Η 9η ώρα αποζημιώνεται με προσαύξηση 20%,
• Οι επόμενες τέσσερις ώρες με προσαύξηση 40%,
• Το ετήσιο όριο υπερωριών παραμένει στις 150 ώρες. Το Υπουργείο Εργασίας υποστηρίζει ότι οι αλλαγές είναι «ευνοϊκές για τους εργαζομένους», καθώς επιτρέπουν σε όσους το επιθυμούν να αυξήσουν το εισόδημά τους «με νομική κάλυψη και σαφές πλαίσιο».
Αντιδράσεις και κοινωνικές εντάσεις
Η συνδικαλιστική πλευρά αντιμετωπίζει τη ρύθμιση με εντελώς διαφορετική οπτική. Η ΑΔΕΔΥ σε ανακοίνωσή της κάνει λόγο για «τελική φάση απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων», ενώ η ΓΣΕΕ χαρακτηρίζει το νέο πλαίσιο «εργαλείο κερδοφορίας εις βάρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας». Κοινό σημείο των ανακοινώσεων αποτελεί η κατηγορία ότι η κυβέρνηση «νομοθετεί ερήμην της κοινωνίας», με τα συνδικάτα να προαναγγέλλουν νέες κινητοποιήσεις το επόμενο διάστημα.
Η ελληνική πραγματικότητα της εργασίας
Τα στοιχεία της Eurostat για το 2024 επιβεβαιώνουν ότι οι Έλληνες παραμένουν οι πιο σκληρά εργαζόμενοι στην Ευρώπη. Ο μέσος όρος εβδομαδιαίας απασχόλησης στην ΕΕ διαμορφώθηκε στις 36 ώρες, ενώ στην Ελλάδα έφτασε τις 39,8 ώρες. Παράλληλα, η χώρα μας είχε το υψηλότερο ποσοστό πολύωρης απασχόλησης (49 ώρες και άνω) με 12,4%, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία. Ανάλογα ευρήματα κατέγραψε και ο ΟΟΣΑ, σύμφωνα με τον οποίο οι Έλληνες εργάστηκαν 1.897 ώρες κατά το 2023 – τον υψηλότερο αριθμό μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών για τέταρτη συνεχή χρονιά.
Η απάντηση του Υπουργείου Εργασίας
Σε εκτενή ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης απάντησε στις αιτιάσεις περί κινδύνου για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) και τα ασφαλιστικά ταμεία, τονίζοντας ότι «δεν τίθενται σε κίνδυνο ούτε οι ΣΣΕ ούτε τα έσοδα των ασφαλιστικών οργανισμών». Όπως αναφέρεται, «το πρώτο τρίμηνο εφαρμογής, τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων αυξήθηκαν κατά 32% από εισφορές υπερωριών και κατά 38% από νυχτερινά και αργίες, σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024». Αντίστοιχα, «οι αποδοχές των εργαζομένων αυξήθηκαν κατά 46% από υπερωρίες και 32% από νυχτερινά και αργίες». Ειδικότερα, τον Μάιο του 2025, τα στοιχεία δείχνουν αύξηση 38% στα έσοδα των ταμείων από υπερωρίες και 55% από νυχτερινά και αργίες, ενώ «οι εργαζόμενοι είδαν αύξηση αποδοχών 55% από υπερωρίες και 32% από νυχτερινά και αργίες». Σε ό,τι αφορά τις Συλλογικές Συμβάσεις, το Υπουργείο διευκρινίζει ότι οι ρυθμίσεις του νέου νόμου «δεν τις υπονομεύουν», καθώς «πρόκειται για διαφορετικά επίπεδα ρύθμισης». Παράλληλα, τονίζει πως οι συζητήσεις για τη σύναψη ΣΣΕ «συνεχίζονται με ενθάρρυνση και θετικά αποτελέσματα», επικαλούμενο πρόσφατα παραδείγματα νέων συμβάσεων «στους κλάδους των ξενοδοχοϋπαλλήλων, των τραπεζών και της βιομηχανίας μετάλλου μετά από 12 χρόνια».