Η ζαχαροπλαστική στην ελληνική περιφέρεια συνδυάζει διαχρονικά την παράδοση, την τεχνική και τον έντονο προσωπικό μόχθο. Σήμερα, ωστόσο, οι επαγγελματίες καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων και πιέσεων, όπου το κόστος λειτουργίας, η αλλαγή της καταναλωτικής συμπεριφοράς και η έλλειψη νέων ανθρώπων δημιουργούν ένα σύνθετο και απαιτητικό τοπίο.
Ο Ιωάννης Μητράκος, Πρόεδρος του Σωματείου Ζαχαροπλαστών Κοζάνης, με περισσότερα από 45 χρόνια παρουσίας στον κλάδο, καταθέτει τη δική του οπτική. Μιλά με ρεαλισμό για τις δυσκολίες της καθημερινότητας, χωρίς όμως να χάνει την πίστη του στην αξία του επαγγέλματος και στην ανάγκη διατήρησης της ποιότητας.
Συνέντευξη στη Λιάνα Μπουκουβάλα
Πόσα χρόνια λειτουργεί το Σωματείο Κοζάνης και ποια είναι η δική σας πορεία σε αυτό;
Το Σωματείο έχει μακρά ιστορία περίπου από τη δεκαετία του 1960, κάτι που δείχνει και τη διαχρονική παρουσία του κλάδου στην περιοχή. Από την πλευρά μου, βρίσκομαι στην τρίτη συνεχόμενη θητεία ως Πρόεδρος.
Σκέφτεστε να συνεχίσετε;
Ίσως για ακόμη μία θητεία. Ωστόσο, το βασικό ζήτημα δεν είναι ποιος θα είναι Πρόεδρος, αλλά να υπάρξει συνέχεια. Και αυτή τη στιγμή δεν βλέπουμε νέους να μπαίνουν ενεργά ούτε στο επάγγελμα, ούτε στα Σωματεία.
Ποια είναι η εικόνα του κλάδου γενικότερα στην περιοχή της Κοζάνης;
Ο αριθμός των επαγγελματιών είναι περιορισμένος. Τα μέλη του σωματείου είναι λιγότερα από δέκα, ενώ συνολικά στην Κοζάνη λειτουργούν περίπου επτά ζαχαροπλαστεία. Σε μικρότερες περιοχές, όπως η Σιάτιστα, που βρίσκομαι εγώ, η δραστηριότητα είναι ακόμη πιο περιορισμένη. Η μικρή αυτή βάση σημαίνει ότι η ευθύνη για τη διατήρηση του κλάδου είναι μεγάλη και επιμερίζεται σε λίγους.
Οι νέοι δηλαδή δεν επιλέγουν το επάγγελμα;
Δυστυχώς, σε μεγάλο βαθμό όχι. Και αυτό δεν αφορά μόνο τη ζαχαροπλαστική, αλλά και τη συμμετοχή στα κοινά. Οι νέοι βλέπουν τις δυσκολίες και αποθαρρύνονται. Το υψηλό λειτουργικό κόστος, οι αυξημένες υποχρεώσεις και η αβεβαιότητα για το μέλλον λειτουργούν αποτρεπτικά. Ακόμη και σε οικογενειακές επιχειρήσεις, δεν είναι δεδομένο ότι θα υπάρξει συνέχεια.
Το βάρος του κόστους λειτουργίας
Ποια είναι τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζετε;
Το ενεργειακό κόστος είναι ίσως το πιο βασικό ζήτημα. Ένας λογαριασμός ρεύματος που στο παρελθόν ήταν διαχειρίσιμος, σήμερα έχει τριπλασιαστεί. Παράλληλα, υπάρχει σημαντική αύξηση στο κόστος των πρώτων υλών, αλλά και των μεταφορών, ειδικά για επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός μεγάλων αστικών κέντρων, όπως είμαστε εμείς εδώ στην Κοζάνη.
Υπάρχουν τρόποι να μειωθεί το κόστος;
Οι δυνατότητες είναι περιορισμένες. Δεν μπορείς να μειώσεις την κατανάλωση ενέργειας σε βασικές λειτουργίες, ούτε να περιορίσεις εύκολα τα ωράρια, γιατί υπάρχει συγκεκριμένη πελατειακή συνήθεια. Πολλές επιχειρήσεις στηρίζονται στην οικογενειακή εργασία, προκειμένου να αντέξουν. Αυτό είναι συχνά η μόνη ρεαλιστική λύση.
Αλλαγή στην κατανάλωση και στις προτεραιότητες
Πώς έχει αλλάξει η συμπεριφορά των καταναλωτών μέσα στα χρόνια;
Ο καταναλωτής σήμερα είναι πιο προσεκτικός. Οι αγορές είναι μικρότερες, πιο στοχευμένες και με έμφαση στην τιμή. Παρόλα αυτά, υπάρχει ακόμη ζήτηση για φρέσκα και ποιοτικά προϊόντα. Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο που διαφοροποιεί τον επαγγελματία ζαχαροπλάστη από πιο μαζικές λύσεις.
Ποιες άλλες προκλήσεις αντιμετωπίζετε;
Υπάρχει έντονος ανταγωνισμός από μεγάλες αλυσίδες, αλλά και από ανεπίσημες δραστηριότητες που λειτουργούν χωρίς τους ίδιους κανόνες. Επιπλέον, παρατηρούνται ελλείψεις στους ελέγχους σε ορισμένες περιπτώσεις, κάτι που δημιουργεί αίσθημα αδικίας στους επαγγελματίες που λειτουργούν με βάση τις προδιαγραφές.
Η καθημερινότητα ενός σύγχρονου επαγγελματία
Πώς περιγράφετε την καθημερινότητα σήμερα;
Είναι ιδιαίτερα απαιτητική. Οι ώρες εργασίας είναι πολλές, οι ευθύνες αυξημένες και ο επαγγελματίας καλείται να ανταποκριθεί σε πολλαπλούς ρόλους – από την παραγωγή μέχρι τη διαχείριση και τις υποχρεώσεις προς το κράτος. Μια μικρή επιχείρηση δυσκολεύεται να καλύψει όλες αυτές τις απαιτήσεις χωρίς επιπλέον κόστος.
Παρά τις δυσκολίες, θα επιλέγατε ξανά τη ζαχαροπλαστική;
Ναι, γιατί είναι μια δουλειά που αγαπώ. Η ουσία του επαγγέλματος δεν έχει αλλάξει. Αυτό που έχει αλλάξει είναι οι συνθήκες μέσα στις οποίες καλούμαστε να το ασκήσουμε.
Η αξία της εμπειρίας και της προσωπικής διαδρομής
Με περισσότερα από 45 χρόνια ως επαγγελματίας και ακόμη περισσότερα συνολικά στον χώρο της εργασίας, ο Ιωάννης Μητράκος έχει βιώσει διαφορετικές εποχές. Από τα πρώτα του βήματα σε νεαρή ηλικία έως τη σημερινή πραγματικότητα, η πορεία του αντικατοπτρίζει την εξέλιξη ενός ολόκληρου κλάδου. Η εμπειρία αυτή προσφέρει μια πιο σφαιρική εικόνα των αλλαγών που έχουν συντελεστεί και των προκλήσεων που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι νεότεροι.
Τι θα συμβουλεύατε τους νέους ανθρώπους;
Να δουν το επάγγελμα με σοβαρότητα και να ασχοληθούν ενεργά, όχι μόνο με τη δουλειά αλλά και με τη συλλογική εκπροσώπηση. Η συνεργασία και η συνεννόηση είναι απαραίτητες. Χωρίς συμμετοχή και κοινή πορεία, οι δυσκολίες δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
Με θετικό πρόσημο, παρά τις προκλήσεις
Παρά το απαιτητικό περιβάλλον, η ζαχαροπλαστική παραμένει ένας κλάδος με ισχυρή ταυτότητα και σημαντική θέση στην ελληνική αγορά. Η ποιότητα, η φρεσκάδα και η προσωπική σχέση με τον πελάτη αποτελούν βασικά πλεονεκτήματα που διατηρούν τη δυναμική του.
Η επόμενη ημέρα προϋποθέτει προσαρμογή, ενίσχυση της νέας γενιάς και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών. Μέσα από αυτές τις συνθήκες, ο κλάδος μπορεί όχι μόνο να αντέξει, αλλά και να εξελιχθεί, διατηρώντας τον χαρακτήρα και την αξία του.